Program profilaktyki logopedycznej – Mówię poprawnie

„Wada wymowy ma ujemny wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka”, „Zaburzenia mowy mają wpływ nie tylko na ogólny rozwój dziecka, ale także na kształtowanie się jego charakteru” – takie stwierdzenia znajdziemy w literaturze psychologicznej.

Prawidłowy rozwój dziecka jest podstawą w kształtowaniu i rozwoju jego osobowości. Rozumienie mowy pozwala poznać otaczający świat, a umiejętność mówienia pozwala go wyrazić. Zaniedbanie mowy może pociągać za sobą wiele negatywnych skutków. Wadliwa wymowa wpływa na cały proces uczenia się. Dzieci piszą tak jak mówią: „skoła”, „zaba”, „tlawa”. Wady wymowy w znaczący sposób wpływają także na nabywanie umiejętności czytania. Dziecko, które nie potrafi prawidłowo mówić, nie opanuje sztuki szybkiego czytania ze zrozumieniem, a bez tego trudno mu funkcjonować w szkole, a później w pracy, nie rozwija zainteresowań.

Dzieci z wadami wymowy mogą być nieakceptowane przez grupę, wyśmiewane. Dziecko, które źle mówi, często ma niższą samoocenę, jest nieśmiałe, postrzega siebie jako gorsze w gronie rówieśników. Grupa dzieci bardzo szybko wychwytuje i ocenia prawidłową lub nieprawidłową wymowę kolegi. Dzieci, które mówią prawidłowo, są postrzegane jako bardziej inteligentne – zarówno przez rówieśników, jak i nauczycieli. Dzieci z wadą wymowy już na starcie kariery szkolnej mają opinię „tych gorszych”.

Wiadomo, że łatwiej zapobiegać niż leczyć – ta reguła dotyczy też mowy. Dlatego tak istotne znaczenie ma stymulacja rozwoju mowy w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz usuwanie wszelkich przeszkód, które ten rozwój mowy mogłyby hamować.

Praca ta powinna iść w trzech kierunkach: usprawnianie narządów artykulacyjnych, rozwijanie percepcji słuchowej oraz rozwijanie zasobu słownictwa i umiejętności wypowiadania się zdaniami.

Warunkiem poprawnej artykulacji głosek są sprawne narządy mowy, głównie język i wargi. Ćwiczenia usprawniające powinno się prowadzić z dzieckiem w formie zabawy, najlepiej przed lustrem, aby dziecko przy ich wykonywaniu mogło wspomagać się wzrokiem. Gimnastyka artykulacyjna przyspiesza rozwój mowy u dzieci, niejednokrotnie likwiduje proste wady wymowy, poprawia dykcję.

Cele programu

Wyniki prowadzonych przeze mnie badań logopedycznych wskazują na potrzebę wprowadzenia dodatkowych ćwiczeń doskonalących sprawność ruchową narządów mowy oraz ćwiczeń korygujących nieprawidłowe oddychanie i przetrwałe połykanie infantylne.

Głównym celem tego programu jest wspomaganie i stymulowanie prawidłowego rozwoju mowy dziecka oraz zapobieganie powstawaniu wad wymowy.

Cele szczegółowe:
  1. Wykształcenie i utrwalenie umiejętności prawidłowego (dojrzałego) sposobu połykania.
  2. Usprawnienie motoryki narządów mownych: warg, języka, podniebienia miękkiego i żuchwy.
  3. Usprawnienie aparatu oddechowego: pogłębienie oddechu, zwiększenie pojemności płuc, wydłużenie fazy wydechowej, kształcenie ruchów przepony, różnicowanie faz wydechowych.
  4. Ćwiczenia percepcji słuchowej.
  5. Ćwiczenia stymulujące rozwój mowy.

Spodziewane rezultaty

Profilaktyka logopedyczna to nie tylko upowszechnianie wiedzy o zaburzeniach mowy, to szereg działań mających na celu zapobieganie tym zaburzeniom. Przygotowany program profilaktyki logopedycznej ma na celu doskonalenie umiejętności językowych dzieci z prawidłowym rozwojem mowy, jak i z trudnościami w wymowie. W związku z obserwowanym zróżnicowaniem rozwoju mowy i występującymi zaburzeniami i wadami wymowy, przewidywane efekty podejmowanych działań mogą być na różnym poziomie, zależnie od indywidualnych możliwości dziecka.

Systematyczne stosowanie ćwiczeń zaproponowanych w programie ma w rezultacie doprowadzić do usprawnienia motoryki i koordynacji narządów artykulacyjnych, utrwalenia prawidłowego oddychania i połykania. Realizacja programu ma się także przyczynić do powstania prawidłowych wzorców artykulacyjnych głosek i zapobiec powstawaniu wad wymowy.

Warunki realizacji programu

Program przeznaczony jest dla dzieci 6-7-letnich. Realizowany będzie od października 2018 r. do czerwca 2019 r. w klasach I, w formie zabawowej. Osobami realizującymi program jest logopeda i wychowawcy klas.

Program profilaktyki i terapii logopedycznej „Mówię poprawnie” powstał z myślą o uczniach Szkoły Podstawowej nr 34 im. Kornela Makuszyńskiego w Lublinie, którzy mają problemy logopedyczne. Punktem wyjścia do opracowania programu autorskiego były potrzeby szkoły. Program został opracowany na podstawie rozporządzenia MEN z dnia 9 sierpnia 2017 roku w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Istotnym elementem programu jest podniesienie świadomości rodziców w zakresie profilaktyki logopedycznej, rozwoju mowy dziecka i najczęściej występujących zaburzeń mowy. Dlatego w trakcie realizacji programu logopeda opracuje tablicę informacyjną, w której omówione zostaną powyżej wymienione treści. Ponadto program autorski wraz z zestawem proponowanych ćwiczeń zostanie opublikowany na stronie internetowej naszej placówki, dzięki czemu rodzice będą mogli doskonalić nabyte przez dziecko sprawności ćwicząc z nim w domu. Rodzice mogą również skorzystać z możliwości indywidualnych konsultacji z logopedą dotyczących rozwoju mowy swojego dziecka. Zostanie również przeprowadzone szkolenie dla rodziców z zakresu profilaktyki logopedycznej.

Metody i formy pracy

Metody:
  1. zabawowa,
  2. obserwacyjno-demonstracyjne,
  3. treningu mięśniowego,
  4. mechaniczne,
  5. fonetyczne,
Formy zajęć:

zbiorowa, grupowa.

Ewaluacja

Ewaluacja jest procesem gromadzenia informacji dotyczących jakości i efektywności podejmowanych działań. Pozwala na formułowanie wniosków, daje podstawę do planowania dalszej pracy i określenia kierunku rozwoju.

Ewaluacja opierać się będzie na:

  1. bezpośredniej obserwacji dzieci,
  2. wyniku kontrolnego badania logopedycznego (czerwiec 2018 r.),
  3. ankiecie dla nauczycieli, wychowawców i rodziców.

Propozycje ćwiczeń

Dbając o rozwój mowy dziecka warto wykorzystywać różne okazje do ćwiczeń narządów mownych. Prezentowane poniżej ćwiczenia mają doskonalić funkcjonowanie mechanizmów odpowiedzialnych za prawidłowy rozwój mowy. Podczas wykonywania ćwiczeń należy zwracać uwagę, aby były wykonywane precyzyjnie. Dzieci powinny dokładnie powtórzyć prezentowane ćwiczenie, dlatego nauczyciel prowadzący zajęcia musi pokazywać je powoli, wielokrotnie powtarzać i stale kontrolować poprawność wykonywanych ćwiczeń.

ĆWICZENIA ODDECHOWE

Chociaż oddychanie jest czynnością fizjologiczną, u niektórych dzieci jest ono nieprawidłowe, dlatego należy wprowadzić odpowiednie ćwiczenia oddechowe. Celem tych ćwiczeń jest przede wszystkim nauczenie dzieci różnicowania fazy wydechowej i wdechowej, wydłużanie fazy wydechowej, kształcenie ruchów przepony i utrwalenie prawidłowego toru oddechowego.

Przykłady ćwiczeń:

  1. swobodny wdech przez nos i wydech ustami,
  2. krótki, szybki wdech, natomiast wydech długi i połączony z dmuchaniem,
  3. unoszenie rąk bokiem do góry podczas wdechu, spokojne opuszczanie rąk przy wydechu,
  4. wykonywanie wdechu i zdmuchiwanie świeczki (wolno, szybko, przy zwiększanej stopniowo odległości),
  5. wykonanie wydechu wymawiając „s” z jednakową głośnością, raz ciszej, raz głośniej,
  6. zdmuchiwanie piórka z gładkiej i chropowatej powierzchni,
  7. wydech z dmuchaniem na kawałek papieru (staramy się, aby odchylenie papieru było cały czas jednakowe),
  8. puszczanie baniek mydlanych przez słomkę,
  9. nadmuchiwanie balonów,
  10. ,,wyścigi’’ – dmuchanie na kłębuszki waty, piórka, papierowe kulki,
  11. dmuchanie na zawieszone na nitkach różne przedmioty,
  12. przenoszenie różnych przedmiotów (papierki, fasolki, itp.) za pomocą słomki,
  13. ,,mecz ping-pongowy’’,
  14. ,,huśtawka’’ – dziecko leży na podłodze, na brzuchu kładziemy zabawkę, w czasie wdechu zabawka unosi się, przy wydechu zabawka opada. Wdech i wydech muszą być równomierne i powolne z chwilowym zatrzymaniem powietrza między wdechem a wydechem,
  15. gra na organkach, trąbce, gwizdku.

ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE NARZĄDY MOWNE

Niezbędnym warunkiem prawidłowego artykułowania głosek jest sprawne funkcjonowanie narządów mowy. Wyćwiczenie właściwych układów języka, warg, żuchwy i podniebienia miękkiego w znacznym stopniu przyspieszy uczenie się nowych głosek. Dzięki gimnastyce tych narządów można również zapobiegać i usuwać liczne zaburzenia mowy.

Ćwiczenia warg:

  1. wyraźne wymawianie samogłosek „u – i”, „a – o – u”,
  2. cmokanie,
  3. parskanie,
  4. nadymanie powietrza w policzki i przerzucanie go,
  5. dmuchanie na wiatraczek, kartkę papieru na stole,
  6. gwizdanie,
  7. utrzymywanie ołówka między nosem a wargą,
  8. cofanie raz jednego, raz drugiego kącika ust,
  9. przesuwanie ściągniętych warg na prawo i lewo,
  10. szerokie otwieranie ust (jak przy wymowie samogłoski a),
  11. szybkie zmienianie układu ust „uśmiech” – „ryjek” (zęby pozostają widoczne),
  12. unoszenie górnej wargi przy zaciśniętych zębach (widoczne tylko górne zęby),
  13. opuszczanie wargi dolnej (widoczne tylko dolne zęby),
  14. zakładanie wargi dolnej na górną i odwrotnie.

Ćwiczenia języka:

  1. odklejanie chrupki, andruta od wałka dziąsłowego,
  2. „malowanie sufitu” – lizanie czubkiem języka podniebienia,
  3. zlizywanie z podniebienia miodu, nutelli, itp.,
  4. konik – „kląskanie” językiem o podniebienie twarde,
  5. „góra – dół” – dotykanie czubkiem języka na zmianę dolnych i górnych zębów (jedynek) przy silnie opuszczonej żuchwie,
  6. „samochód w garażu” – unoszenie czubka języka do wałka dziąsłowego,
  7. liczenie zębów – przy szeroko otwartych ustach dotykanie czubkiem języka po kolei wewnętrznej strony wszystkich zębów,
  8. głośne wymawianie głoski „al” z powolnym, jednoczesnym unoszeniem języka do wałka dziąsłowego,
  9. „wbijanie gwoździ’’ – kilkakrotne uderzanie czubkiem języka o wałek dziąsłowy,
  10. „myszka do dziury” – usta szeroko otwarte, szeroki język dotyka dolnych zębów i energicznie cofa się aż do tylnej ściany gardła, jednocześnie unosi się tył języka (jak przy głoskach: k, g),
  11. „rynienka” (rulonik) – wargi ułożone w ryjek, język między wargami, strumień powietrza wydostaje się środkiem jamy ustnej,
  12. „łyżeczka” – szeroki język lekko wysunięty z jamy ustnej, boki języka wywinięte do góry,
  13. wypychanie językiem policzków,
  14. „źrebak” – język wsunięty między ściśnięte wargi drga w czasie wydmuchiwania powietrza,
  15. jak najszybsze uderzanie czubkiem języka o górne dziąsła,
  16. wielokrotne wymawianie sylaby „da” z głoską „d” realizowaną dziąsłowo jak w wyrazie Andrzej, drzewo.

Ćwiczenia podniebienia miękkiego:

  1. ziewanie,
  2. wdychanie powietrza nosem, wydychanie powietrza przez szeroko otwarte usta,
  3. oddychanie przez usta przy zaciśniętych nozdrzach,
  4. oddychanie wyłącznie przez nos,
  5. kaszlanie przy wysuniętym na zewnątrz jamy ustnej języku,
  6. energiczne wymawianie par sylab: uk-ku, ug-gu, ok-ko, og-go, uku-ugu, oko-ogo,
  7. chrapanie,
  8. płukanie gardła,
  9. wypowiadanie sylaby apa z przedłużeniem momentu zwarcia warg,
  10. wypowiadanie sylab: ap, op, ep, yp, up z przedłużeniem zwarcia warg,
  11. ćwiczenia ze słomką (przenoszenie kawałków papieru).

Ćwiczenia żuchwy:

  1. opuszczanie i unoszenie żuchwy,
  2. wykonywanie ruchów poziomych, raz z wargami rozchylonymi, raz z zamkniętymi,
  3. ruchy do przodu i do tyłu.

Ćwiczenia prawidłowego połykania:

Początkowe połykanie niemowlęce polegające na wsuwaniu płasko leżącego języka między zęby w momencie przełykania, po wyrośnięciu zębów mlecznych przechodzi w połykanie poniemowlęce, kiedy to koniec języka skierowany jest do przedniej części podniebienia. Istotne, aby umiejętność dojrzałego połykania była opanowana jeszcze przed wymianą przednich zębów mlecznych na stałe, gdyż korygowanie utrwalonego nieprawidłowego położenia języka w wieku późniejszym jest zadaniem bardzo trudnym, a jego niewłaściwe ułożenie przyczynia się do powstawania wad zgryzu, wad wymowy, a nawet zmian w narządzie żucia. Ćwiczenia te dzielimy na 3 etapy.

Etap 1: Nauka unoszenia języka za górne zęby. Uwrażliwiamy miejsce, którego ma dotykać język, dotykając je palcem lub zimną łyżeczką (podniebienie tuż za górnymi zębami). Wykonujemy ćwiczenia języka, w których język dotyka czubkiem wałka dziąsłowego.

Etap 2: Połykanie śliny. (Do tego etapu przechodzimy gdy dziecko potrafi już ustawić odpowiednio język). Prosimy, aby dziecko umieściło język za górnymi zębami i trzymało go tam przez cały czas. Następnie musi zacisnąć zęby, uśmiechnąć się szeroko i połknąć ślinę. Połykaniu nie może towarzyszyć napięcie warg, które nie powinny stawiać oporu przy ich rozchyleniu.

Etap 3: Połykanie płynów. Picie płynu odbywa się małymi porcjami. Dziecko bierze do ust niewielki łyk wody. Następnie polecamy, aby uniosło język do góry, zamknęło zęby, rozchyliło wargi i połknęło płyn.

ZABAWY DŹWIĘKONAŚLADOWCZE

Onomatopeje są pierwszymi, naturalnymi słowami dziecka. Umożliwiają dziecku porozumiewanie się z otoczeniem i stanowią ważny etap rozwoju mowy. Ze względu na zawartość wielu zjawisk językowych często wykorzystuje się je w profilaktyce i terapii logopedycznej. Zabawy dźwiękonaśladowcze wszechstronnie usprawniają funkcje mowy, gdyż w trakcie tych zabaw dzieci ćwiczą: oddychanie, sprawność i koordynację narządów mowy, artykulację, prozodię, fonację oraz słuch fonemowy. Do zabaw można wykorzystać wszelkiego typu klocki, obrazki, ilustracje, książeczki, zabawki, sylwetki zwierząt. Warto zadbać o wzajemną stymulację ośrodków ruchu i mowy, i do wyrażeń dźwiękonaśladowczych dodać odpowiedni ruch ciała.

  1. „Pszczoły” – Dzieci – pszczoły stoją w umówionych miejscach (ule). Na znak nauczyciela pszczoły wylatują z uli i latają w różne strony z głośnym brzęczeniem (z…). Na umówiony sygnał wracają do ula i brzęczą bardzo cichutko (m…),
  2. „W lesie” – Dzieci zostają podzielone na trzy grupy zwierząt leśnych – wilki, dziki i zające. Nauczyciel opowiada zagadkę dotyczącą jednego ze zwierząt. Dzieci, które wcielają się w to zwierze, biegają po sali naśladując je, następnie nauczyciel zadaje kolejną zagadkę itd. (wilki wyją – u…, zające kicają – kic, kic, dziki chrząkają – chrum, chrum),
  3. „Pociąg” – dzieci ustawiają się gęsiego, nauczyciel wyznacza trasę i miejsce zmiany lokomotywy (tak, aby każde dziecko mogło udawać lokomotywę). Przy zmianie lokomotywy zmienia się wymawiana sylaba: czu…, cze…, czy.., itd.,
  4. „Las” – ręce uniesione, nogi lekko rozstawione, dzieci kołyszą się i naśladują szum drzew (sz…) dostosowując ruch i dźwięk do słyszanej muzyki (szybko, wolno, delikatnie, energicznie, cicho, głośno, itd.),
  5. „Motocykliści” – dzieci imitują ruch odpalania silnika motoru, jednocześnie krótko wymawiając głoskę dż, dż, dż…. Na sygnał nauczyciela udają, że jadą motocyklem i wymawiają głoskę ż…,
  6. „Zima” – naśladowanie zimowej wichury (wymawia ś… z różnym natężeniem),
  7. „Zmarzlak” – pocieranie dłoni jakby były zmarznięte i szybkie, energiczne wymawianie głoski zi,
  8. „Ciszek” – dzieci zostają podzielone na dwie grupy, jedna grupa leżąc udaje, że śpi, druga chodzi na palcach i wzajemnie się ucisza (ć, ć, ć…), potem następuje zmiana ról,
  9. „Wróble” – podskoki obunóż w miejscu i po całej sali, z naśladowaniem ćwierkania,
  10. „Konik” – podskoki (icha cha, icha cha…), jedzenie trawy (miam, miam…), oblizywanie się, parskanie z jednoczesnym tupaniem nogą,
  11. „Czarodziej” – nauczyciel wciela się w czarodzieja i zamienia dzieci w różne zwierzęta i przedmioty. Dzieci naśladują ruchy i odgłosy:
  • „hokus pokus, czary mary i zamieniam was w komary” – dzieci machają uniesionymi dłońmi i bzyczą (z….),
  • „hokus pokus, ense fense i zamieniam was w węże” – dzieci naśladują pełzanie węża i syczą (s…),
  • „hokus pokus, czary mary i zamieniam was w zegary” – dzieci stają w lekkim rozkroku, ręce imitują ruch wskazówek zegara, dzieci naśladują cykanie (cyk, cyk, cyk…),
  • „hokus pokus, Diny dony i zamieniam was w dzwony” – dzieci stoją w lekkim rozkroku, splatają dłonie, ręce wykonują wymachy zataczając półkole, dzieci naśladują dzwonienie (dzyń, dzyń, dzyń…),
  • „hokus pokus, riki tiki i zamieniam was w budziki” – dzieci stoją tak jak przy „dzwonach”, z tą różnicą, że ręce uniesione są nad głową i dłonie wykonują szybki ruch w obrębie nadgarstków. Dzieci naśladują dzwonienie budzika (dryń, dryń…).

W ten sposób można również przeprowadzić zabawy naśladujące odgłosy dowolnych zwierząt:

  • kot – miau,
  • pies – hau, hau,
  • kaczka – kwa, kwa; taś, taś,
  • krowa – muuu,
  • koń – icha cha, kląskanie, parskanie,
  • świnka – chrum, chrum; kwi, kwi,
  • kura – kooo, kooo,
  • kogut – kukuryku,
  • gęś – gę, gę,
  • indyk – gul, gul,
  • baran – beee,
  • koza – meee,
  • osa – bzz,
  • kukułka – ku-ku,
  • bocian – kle, kle,
  • gołąb – gruchu, gruchu,
  • wrona – kra, kra,
  • wróbel – ćwir, ćwir,
  • żaba – kum, kum,
  • sowa – hu, huu…,
  • wąż – s…, itd….

Inne dźwięki z otoczenia:

  • pukanie – puk, puk,
  • uderzanie – buch, buch,
  • woda – kap-kap; chlap-chlap,
  • zegar – cyk, cyk, tik-tak, bim-bam-bom,
  • piłka – tap, tap,
  • podskoki – hop, hop,
  • strzelanie – pif–paf,
  • upadanie, rzucanie, uderzanie – bęc,
  • szorowanie – szuru-buru,
  • kichnięcie – a psik!
  • bicie serca – pik, pik,
  • okrzyki radości – hip, hip, hura,
  • zatrzymywanie konia – prrrr,
  • poganianie konia – wio!
  • nawoływanie kurczaków – cip–cip,
  • karetka pogotowia – i-u,
  • straż pożarna – e-u,
  • auto – brum; pi-bi,
  • samochód policyjny – e-o, itd.

Przykłady wierszy, usprawniających narządy mowy i oddychanie

„Jak ziewamy?”

(pogłębianie oddechu, wydłużanie fazy wydechowej, pobudzanie przepony, utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, usprawnianie warg, żuchwy i podniebienia miękkiego)

Kiedy lewek głośno ziewa, masz wrażenie, że lew śpiewa.

Już szeroko rozwarł paszcze, już publika brawo klaszcze.

Pokaż teraz ty mój panie,

jak wygląda lwie ziewanie: aaaaaaa.

Hipopotam, gdy jest śpiący,

bywa także ziewający.

Paszcze mocno tak otwiera,

masz wrażenie, że cię zżera.

Pokaż wszystkim ty mój panie,

hipopotama ziewanie: aaaaaaa.

Reksio znany z dobranocki,

chowa w budzie swoje klocki.

Gdy jest śpiący zwyczaj miewa,

niesłychanie głośno ziewać.

Zostań teraz psiną małą,

ziewaj głośno buzią całą: aaaaaaa.

Lewek, Reksio, Hipopotam,

już sam nie wiem jeszcze kto tam.

Gdy na spanie chętkę mają,

Wszyscy głośno tak ziewają: aaaaaaa.

Do tej grupy dodam siebie,

Kasię, Anię oraz Ciebie.

Gdy szykuje się nam spanie,

Słychać wokół to ziewanie: aaaaaaa.

„Kłótnia zegarów”

(wydłużanie fazy wydechowej, pobudzanie przepony, utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, kształtowanie słuchu mownego, usprawnianie czubka i tylnej części języka, utrwalanie prawidłowej wymowy głosek)

Zegar potężny stoi przy ścianie,

wskazówki pręży, prawi kazanie:

– Jestem tu ważny, godzin pilnuję,

wszak wie to każdy, nie oszukuję!

Moje tykanie głośno się niesie,

takie tykanie, że słuchać chce się.

– Tik-tak, tik-tak, tik-tak…

– A ten zegarek czego tu szuka?

On jak Komarek brzęczy do ucha.

– Cyk, cyk, cyk…

Kogoś takiego niech nikt nie słucha,

on nic ważnego wam nie wystuka.

– Tik-tak, tik-tak, tik-tak…

– Mnie trzeba cenić, panowie, panie,

proszę docenić moje tykanie.

– Tik-tak, tik-tak, tik-tak…

– Nie bądź potworem, panie zegarze,

ja każdą porę też dobrze wskażę.

– Cyk, cyk, cyk…

– Twoje tykanie jest bardzo głośne,

lecz za to moje – ciche, radosne.

– Tik-tak, tik-tak, tik-tak…

– Cyk, cyk, cyk…

– I mam, kolego, szczęścia też więcej,

u pana swego bywam na ręce.

– Cyk, cyk, cyk…

„Kto mruczy?”

(wydłużanie fazy wydechowej, równomierne wydychanie powietrza, utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, zniesienie napięcia mięśni krtani i gardła, wyłączenie rezonansu nosowego)

Mały kotek wskoczył na babci kolana, mruczy, by tu zostać do samego rana: – Mmm…, mmm…

A gdy kotek widzi miskę pełną mleka, głośno sobie mruczy, z wypiciem nie zwleka: -Mmm…, mmm…

Także duże misie śniąc o plastrach miodu, mruczą bardzo głośno i nie czują głodu: – Mmm…, mmm…

Kiedy bure misie są w pobliżu ula, przyjemne mruczenie aż pszczółki rozczula: – Mmm…, mmm…

Bardzo grzeczne dzieci, aby mówić pięknie, na ćwiczeniach mruczą przyjemnie i dźwięcznie: – Mmm…, mmm…

Ćwiczymy powtórnie mruczenie cichutkie, niech będzie i długie i bardzo równiutkie: – Mmm…, mmm…

„Żująca krowa”

(usprawnianie żuchwy i warg)

Stała krowa na pastwisku, bardzo grzeczna, czarno-biała.

Trawy dużo miała w pysku, i dokładnie przeżuwała.

I przesuwa szczękę w prawo, w lewo, w górę oraz w dół.

Żuje trawę niezbyt żwawo, już przeżuła trawy pół.

Znów przesuwa szczękę w prawo, w lewo, w górę, teraz w dół.

Rusza szczęką niezbyt żwawo, żeby przeżuć drugie pół.

Znowu rusza szczęką w prawo, w lewo, w górę, znowu w dół.

Rusza szczęką niezbyt żwawo,

Żuje trawy drugie pół. Szczęką rusza w przód i w tył, w lewo, w prawo, góra, dół.

Z trawy został tylko pył, bo przeżuła drugie pół.

„Gęsi i wilki”

(wydłużanie fazy wydechowej, ekonomiczne zużywanie powietrza, utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, różnicowanie natężenia głosu, usprawnianie warg, żuchwy i czubka języka, utrwalanie prawidłowej wymowy głosek: u, s)

Idą gęsi skrajem lasu, spieszą się, nie mają czasu,

bo za brzozą czy też sosną apetyty wilkom rosną.

Gąski zaraz głośno syczą, Wiki tylko ptaki liczą.

Marzą im się białe gąski, mięsa smaczne, tłuste kąski.

– Sss, sss, sss,

– Uuu…

Słychać wokół wilków wycie – uuu… tak zdradziły swe ukrycie.

Teraz białe gąski wiedzą, gdzie te wilki sobie siedzą.

Już ze strachu syczą gąski, nie chcą służyć za przekąski:

Groźnie syczą niesłychanie, by zmieniły wilki zdanie: – sss…., sss…

Koncert syku gęsi dają, wilki pilnie go słuchają.

Zasłuchane w syku dźwięki, same śpiewać chcą piosenki.

Wcale nie są skore wilki, by załatwiać tu posiłki.

Stoją w rzędzie równiuteńko i zawodząc, wyją cienko: – Uuu…

Bardzo długo wyją jeszcze: – Uuu…

Gdy przestały wyć już wreszcie, białych gąsek zapytały,

czy by koncert z nimi dały.

Gąski syczą oburzone, że z wilkami… wykluczone: – Sss…, sss…

Bo gdy miną spółki-chórki, to niepewne gąsek skórki.

Wilki wyją zawiedzione: – Uuu.. Gąski syczą oburzone: – Sss…, sss…

Poszedł każdy w swoją stronę i historii tej już koniec!

„Wiatr i wąż”

(utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, różnicowanie natężenia głosu, utrwalanie prawidłowej wymowy głosek: s, sz, różnicowanie dźwięków opozycyjnych s-sz, usprawnianie czubka języka)

Szumi wiatr, szumi wciąż: Szszsz… szszsz… A tu głośno syczy wąż: Sss… sss…

Wiatr piosenkę nową szumi: Szszsz… szszsz… Lecz syk węża szum ten tłumi: Sss… Sss…

Zdenerwował się aż wąż: – Czy mam szumu słuchać wciąż?! Sss… sss…

Przecież pięknie syczę sam, teraz ja tu koncert dam! Sss… sss…

Węża syk i wiatru szum naśladuje dzieci tłum: Szszsz… szszsz… Sss… sss…

„Piesek”

(wydłużanie fazy wydechowej, ekonomiczne zużywanie powietrza, utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, różnicowanie natężenia głosu, utrwalanie prawidłowej wymowy głoski: h, usprawnianie warg, żuchwy, tylnej części języka i podniebienia miękkiego)

Mała Ola pieska ma, gdy jest grzeczny, łapę da.

Gdy się bawi Oli pies, szczeka głośno, groźny jest.

Hau, hau, hau, hau! Hau, hau, hau, hau!

Szarpie buty, rzuca kość, głupich figlów nie ma dość.

Jeży się na głowie włos, gdy zabiera piesek głos.

Hau, hau, hau, hau! Hau, hau, hau, hau!

Kiedy Ola idzie spać, piesek nie chce łapy dać.

Chce się bawić mały psiak, bardzo głośno szczeka tak:

Hau, hau, hau, hau! Hau, hau, hau, hau!

Ola lubi swego psa, choć kłopotów wiele ma.

Lubi piesek panią swą i wesoło wita ją:

Hau, hau, hau, hau! Hau, hau, hau, hau!

„Jedzie pociąg”

(wydłużanie fazy wydechowej, równomierne wydychanie powietrza, pobudzanie przepony, utrwalanie nawyku mówienia na wydechu, różnicowanie natężenia głosu, kształtowanie słuchu mownego, usprawnianie warg, żuchwy, czubka języka, tylnej części języka, podniebienia miękkiego utrwalanie prawidłowej wymowy głosek: cz, sz, k, t, s, f, u)

Niesłychanie długi pociąg świszcze, gwiżdże i łoskocze,

to rozpędzi się, to stanie, to zazgrzyta, to furkocze.

Kiedy pociąg szybko jedzie poprzez lasy, góry, pola,

głośno dźwięk się wokół niesie, to turkoczą jego koła:

– Czuk, czuk, czuk…

– Czuk, czuk, czuk…

Gdy pod górę pociąg jedzie, dudnią ciężko jego koła,

sapie, dyszy i łoskocze i rytmicznie szeptem woła:

– Tak, tak, tak…

– Tak, tak, tak…

Tłum podróżnych na peronie na przybycie oczekuje,

a gdy pociąg wreszcie wjedzie, z piskiem kół wnet zahamuje:

– Psss, psss…

Stoi sobie ciężki potwór wśród podróżnych na peronie,

gdy wypuszcza białą parę, cały peron w bieli tonie:

– Szszsz…

– Fff…

– Szszsz…

– Fff…

Znowu rusza w długą podróż, mknie przez miasta, wioski, pola,

kiedy mija jakieś dzieci, to wesoło pociąg woła:

– Uhuuu…, uhuuu…

Na rozwój mowy, obok sprawności narządów artykulacyjnych, ogromny wpływ ma percepcja słuchowa, zwana też słuchem mownym. Zniekształcenia wymowy, przekręcenia wyrazów, agramatyzmy, mylenie głosek podobnych np. „s – sz”, w – f”, „r – l” są często przejawem właśnie opóźnień w rozwoju percepcji słuchowej u dziecka. Ćwiczenia stymulujące rozwój słuchu mownego wpływają pozytywnie na ogólny rozwój mowy.

Przykłady ćwiczeń rozwijających percepcję słuchową:

  1. rozpoznawanie i naśladowanie głosów zwierząt, dźwięków wydawanych przez przedmioty,
  2. wyklaskiwanie rytmu piosenki, wierszyka,
  3. wyróżnianie wyrazów w zdaniu, sylab w wyrazie,
  4. zabawa w kończenie słów na podaną głoskę, sylabę,
  5. wyróżnianie głosek w wyrazach,
  6. łączenie podanych sylab lub głosek w wyraz,
  7. segregowanie obrazków wg par głosek podobnych np.: w – f, g – k, z – s, r – l, s – sz,
  8. szukanie wyrazu w wyrazie np.: ślimak – mak, słońce – słoń, tulipan – pan,
  9. rymowanie wyrazów np.: osa – kosa, kaczka – paczka, pan – kran.

O rozwoju mowy dziecka świadczy nie tylko wymowa, ale także opanowanie podstaw gramatycznych systemu języka oraz zasób słownictwa czynnego i biernego.

Przykłady ćwiczeń i zabaw stymulujących językowy rozwój mowy:

  1. kończenie rymowanych zdań np.: „Leci osa koło….”, „Kura gdacze, kaczka….”,
  2. nadawanie nazw ogólnych grupie przedmiotów, słów np.: szafa, krzesło, stół… – meble,
  3. wymienianie nazw wg podanej kategorii np.: zwierzęta dzikie, kwiaty itp.,
  4. tworzenie zdań z podanych słów,
  5. poprawianie „niegramatycznie” wypowiedzianych zdań,
  6. układanie i opowiadanie historyjek obrazkowych,
  7. odgadywanie zagadek,
  8. uczenie się wierszyków,
  9. zabawa w teatrzyk lalkowy.

Literatura:

  • Bogdanowicz M. „W co się bawić z dziećmi?”
  • Chmielewska E. „Zabawy logopedyczne i nie tylko”
  • Chrzanowska A., Szopik K. „Zabawy i ćwiczenia logopedyczne – poradnik dla logopedy, nauczycieli i rodziców”
  • Demel G. „Minimum logopedyczne nauczyciela przedszkola”
  • Malkiewicz M. „Jarmark logopedyczny. Wybór zabaw wspomagających mowę przedszkolaków”
  • Michalak-Widera I. „Miłe uszom dźwięki”
  • Michalak-Widera I., Węsierska K. „Zabawy buzi i języka dla każdego smyka”
  • Skorek E. „100 tekstów do ćwiczeń logopedycznych”
  • Stecko E. „Zaburzenia mowy dzieci – wczesne rozpoznawanie i postępowanie logopedyczne”
  • Sprawka R., Graban J. „Logopedyczne zabawy grupowe dla dzieci od 4 do 7 lat”
  • Styczek I. „Logopedia
  • Szłapa K. „Cmokaj, dmuchaj, parskaj, chuchaj”

Program profilaktyki logopedycznej opracowała: Marta Socha (źródło: szkoła-podstawowa.edu.pl)




Temat: „Logopedyczne igraszki”. Zajęcia logopedyczne z całą grupą wspomagające prawidłowy rozwój mowy.

Grupy młodsze
Prowadząca: mgr Małgorzata Trojnar – logopeda
Data: 16.03.2017r.


Obszar podstawy programowej:
• Kształtowanie umiejętności społecznych dzieci: porozumiewanie się
z dorosłymi i dziećmi, zgodne funkcjonowanie w zabawie i w sytuacjach zadaniowych (1).
1) obdarza uwagą dzieci i dorosłych, aby rozumieć to, co mówią i czego oczekują; grzecznie zwraca się do innych,
2) przestrzega reguł obowiązujących w społeczności dziecięcej (stara się współdziałać w zabawach i w sytuacjach zadaniowych),
5) umie się przedstawić: podaje swoje imię,
• Wspomaganie rozwoju mowy oraz innych umiejętności komunikacyjnych dzieci (3).
1) zwraca się bezpośrednio do rozmówcy, stara się mówić poprawnie pod względem artykulacyjnym, gramatycznym, fleksyjnym i składniowym,
2) mówi płynnie, niezbyt głośno, dostosowując ton głosu do sytuacji lub komunikuje się w inny zrozumiały sposób,
3) uważnie słucha, pyta o niezrozumiałe fakty i formułuje dłuższe wypowiedzi o ważnych sprawach,
4) w zrozumiały sposób mówi lub w inny sposób komunikuje o swoich potrzebach i decyzjach.
• Wychowanie przez sztukę – muzyka: różne formy aktywności muzyczno-ruchowej (śpiew, gra, taniec) (8).
1) śpiewa piosenki z dziecięcego repertuaru ,chętnie uczestniczy w zbiorowym śpiewie,
2) dostrzega zmiany charakteru muzyki (np. dynamiki, tempa i wysokości wyraża je ruchem.

• Kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania (14).
2) potrafi uważnie patrzeć (organizuje pole spostrzeżeniowe), aby rozpoznać i zapamiętać to, co jest przedstawione na obrazkach,
7) rozumie sens informacji podanych w formie uproszczonych rysunków oraz często stosowanych oznaczeń i symboli,
Cele:
Logopeda – dziecko:
• Usprawnianie narządów artykulacyjnych,
• Zachęcanie dzieci do ćwiczeń i zabaw logopedycznych,
• Doskonalenie umiejętności wyrazistego mówienia poprzez usprawnianie narządów artykulacyjnych.
Logopeda – nauczyciel:
• Dzielenie się wiedzą w zakresie ćwiczeń i zabaw kształtujących prawidłową wymowę,
• Ukierunkowanie nauczyciela na pracę wspierającą terapię logopedyczną,
• Współpraca podczas przygotowywania pomocy,
• Aktywny udział nauczyciela w zajęciach „Logopedyczne igraszki”
Logopeda – rodzic:
• Uświadamianie rodzicom konieczności wspierania prawidłowego rozwoju mowy u dzieci,
• Dzielenie się wiedzą na temat wspomagania prawidłowej wymowy poprzez zaprezentowanie rodzicom przykładowych ćwiczeń logopedycznych umieszczonych na gazetce dla rodziców w każdej grupie wiekowej,
• Zachęcanie rodziców do pracy z dzieckiem w domu.
Cel ogólny zajęć:
• Doskonalenie umiejętności wyrazistego mówienia poprzez usprawnianie narządów artykulacyjnych.
Cele szczegółowe:
• Usprawnianie narządów mowy.
• Kształtowanie toru oddechowego.
• Rozwijanie analizatora słuchowego.
Cele operacyjne– dziecko:
• Rozumie polecenia nauczyciela i wykonuje je.
• Swobodnie wypowiada się na określony temat.
• Stara się poprawnie artykułować wskazane głoski.
• Śpiewa piosenkę interpretując ruchem słowa piosenki.
• Rozpoznaje , nazywa i naśladuje usłyszane dźwięki.
• Poprawnie wykonuje ćwiczenia narządów artykulacyjnych.
• Poprawnie reaguje na sygnały słowne i dźwiękowe
Metody:
Słowna- wypowiedzi dzieci, rozmowa
Oglądowe – pokaz, obserwacja
Czynne – zadań stawianych do wykonania
Aktywizująca– samodzielnych doświadczeń
Formy pracy:
• indywidualna
• zbiorowa

Środki dydaktyczne: odtwarzacz CD, płyta CD z piosenką, ilustracje (węża, samolotu, misia, rybki, balonika, konika polnego), butelki plastikowe z kolorowymi skrawkami papieru, słomki, kubki tekturowe, rękawiczki gumowe, przedmioty (klucze, gazeta, szklanka, worek, bębenek, butelka plastikowa), płyta CD z odgłosami zwierząt, obrazki ze zwierzętami dla każdego dziecka, naklejki z wesołą i smutną minką.

Celem ćwiczeń artykulacyjnych jest:
– usprawnianie języka, warg, podniebienia miękkiego, żuchwy
– opanowanie przez dzieci umiejętności świadomego kierowania ruchem narządów artykulacyjnych
– poznanie prawidłowego układu artykulatorów w czasie wybrzmiewania poszczególnych głosek.
Warunkiem prawidłowego wymawiania wszystkich głosek jest sprawne działanie narządów artykulacyjnych. Realizacja poszczególnych głosek wymaga różnego układu artykulacyjnego i różnej pracy mięśni. Dlatego też narządy artykulacyjne trzeba ćwiczyć, by wypracować zręczne i celowe ruchy języka, warg, podniebienia i żuchwy.
Przebieg zajęć:
1. Powitanie dzieci i Pań z grupy. Zapoznanie z tematem zajęć.
2. Ćwiczenia języka
Mają na celu doskonalenie zmiany kształtu i położenia masy języka oraz precyzyjności i szybkości wykonywania ruchów specyficznych do artykulacji głosek.
• Dotykanie językiem do nosa, do brody, w stronę ucha lewego i prawego.
• Oblizywanie dolnej i górnej wargi przy ustach szeroko otwartych / krążenie językiem.
• Kląskanie językiem.
• Dotykanie czubkiem języka na zmianę do górnych i dolnych zębów, przy maksymalnym otwarciu ust / żuchwa opuszczona/.
• Oblizywanie zębów po wewnętrznej i zewnętrznej powierzchni dziąseł pod wargami. Usta zamknięte.
3. Ćwiczenia warg
Ćwiczenia te mają na celu usprawnienie warg oraz poprawienie muskulatury policzków. Powinny uwzględniać synchroniczne ruchy i układy obu warg oraz samodzielne ruchy wargi dolnej lub górnej. Wpływają korzystnie na podwyższenie wyrazistości mówienia.
• Oddalanie od siebie kącików ust – wymawianie „ iii”.
• Zbliżanie do siebie kącików ust – wymawianie „ uuu”.
• Naprzemienne wymawianie „ i – u”.
• Cmokanie.
• Parskanie / wprawianie warg w drganie/.
• Masaż warg zębami ( górnymi dolnej wargi i odwrotnie).
• Wymowa samogłosek w parach: a-i, a-u, i-a, u-o, o-i, u-i, a-o, e-o itp.
• Wysuwanie warg w „ ryjek”, cofanie w „ uśmiech”.
• Wysuwanie warg w przód, następnie przesuwanie warg w prawo, w lewo.
• Wysuwanie warg w przód, następnie krążenie wysuniętymi wargami.
4. Wspólne śpiewanie piosenki „To żyrafa fafafa”. Interpretacja ruchowa piosenki.
5. Ćwiczenia policzków:
Mają na celu usprawnienie ich funkcjonowania.
• Nadymanie policzków – „ gruby miś”.
• Wciąganie policzków – „ chudy zajączek”
• Nabieranie powietrza w usta i zatrzymanie w jamie ustnej, krążenie tym powietrzem, powolne wypuszczanie powietrza.
• Naprzemiennie „ gruby miś” – „ chudy zajączek”.
• Nabieranie powietrza w usta, przesuwanie powietrza z jednego policzka do drugiego na zmianę.
6. Ćwiczenia podniebienia miękkiego
Mają na celu usprawnienie jego funkcjonowania.
• Chrapanie na wdechu i wydechu.
• Ziewanie przy szeroko opuszczonej szczęce dolnej (język na dnie jamy ustnej).
• Naśladowanie kaszlu przy wysuniętym języku.

7. Zabawa fabularyzowana ćwicząca narządy mowy i wybrane głoski w izolacji.
Dzisiaj wasze języczki będą misiem Uszatkiem, a wasza buzia jego domkiem. Miś obudził się wcześnie rano – przeciągnął się i trochę poziewał. Zrobił poranną gimnastykę – kilka podskoków(unoszenie języka na górny wałek dziąsłowy przy szeroko otwartych ustach), troszkę pobiegał (wypychanie językiem policzków). Na śniadanie zjadł słodki miód (oblizywanie warg) . Potem umył ząbki (oblizywanie językiem górnych zębów po wewnętrznej stronie przy zamkniętych, a następnie otwartych ustach) . Wyjrzał przez okno (wysuwanie szerokiego języka na zewnątrz jamy ustnej) . Zobaczył Zosię i Jacka. Przesłał im całuski (cmokanie ustami – naśladowanie posyłania całusków) . Dzieci zaprosiły go na spacer do lasu.
Zabawa fabularyzowana (ilustrowana obrazkami) Co dzieci widziały na spacerze – powtarzanie pojedynczych głosek, ćwiczenie narządów mowy.
wąż – wybrzmiewanie głoski sss…
samolot – ręce w bok, wybrzmiewanie głoski zzz…
miś – oblizuje wargi (miś zjadł miód), mruczy mmm…
rybka – otwiera i zamyka pyszczek (wargi) przy zamkniętych zębach, wypuszcza bąbelki powietrza p – p – p – …
balonik – nabieranie powietrza do ust, powietrze uchodzi z balonika fff…
konik polny – wybrzmiewanie głoski c – c – c – ….

8. Ćwiczenia oddechowe
Celem ćwiczeń oddechowych jest: wyrobienie oddechu przeponowego, wydłużenie fazy wydechowej, zróżnicowanie fazy wdechowej i wydechowej, dostosowanie długości wydechu do czasu trwania wypowiedzi, ekonomiczne gospodarowanie powietrzem
• Nabieranie powietrza nosem , wypuszczanie ustami.
• Dmuchanie na kolorowe skrawki papieru w plastikowej butelce przy użyciu słomki do napojów plastikowa mała butelka z kolorowymi skrawkami papieru oraz słomką dla każdego dziecka) .
• Zabawa z piórkiem. Dmuchanie na piórko poruszając się po Sali (pomoc : piórko dla każdego dziecka).
• Dmuchanie przez słomkę do kubka z założoną rękawiczką gumową na kubek (pomoc: do wykonania dmuchajki potrzebujemy: kubka tekturowego, gumki recepturki, rurki do picia, gumowej rękawiczki. Wykonanie:
W tekturowym kubku robimy dziurkę ołówkiem, po czym do górnej części kubka mocujemy dookoła gumową rękawiczkę wzmacniając ją gumką recepturką (na rękawiczce można narysować uśmiech i oczka).Następnie wkładamy rurkę do dziurki zrobionej ołówkiem.
I gotowe!

20170316 083035

9. Ćwiczenia słuchowe
• Rozróżnianie dźwięków z otoczenia. Dzieci siedzą tyłem, logopeda wydobywa dźwięki
z różnych przedmiotów, dzieci nazywają je (klucze, gazeta, szklanka, worek, bębenek, butelka plastikowa)
• Rozróżnianie odgłosów zwierząt. Dzieci wybierają jeden obrazek zwierzątka. Logopeda włącza odgłosy zwierząt. Zadaniem dzieci jest uniesienie odpowiedniego obrazka pasującego do dźwięku (koza, gęś, krowa, owca, kaczka, bocian, osioł, mysz, kura, żaba, świnia, pies).
10. Podziękowanie dzieciom i Paniom za udział w zajęciach. Zakończenie zajęć.
11. Ewaluacja. Dzieciom, którym podobały się zajęcia przyklejają sobie naklejkę uśmiechniętą, tym dzieciom, którym najęcia się nie podobały przyklejają smutną (źródło: mp3.lubaczow.pl)

Zgadnij co za dźwięk:

Ćwiczenia logopedyczne „W ruchu”

Ćwiczenie „buziaczki – śmieszaczki”
Usiądźcie wygodnie naprzeciwko siebie i poprzesyłajcie sobie buziaczki (ściągajcie wargi w dzióbek) i uśmiechy (rozciągajcie wargi w szerokim uśmiechu). Powtórzcie tę zabawę kilka razy. Na pewno wprawi was w dobry nastój.

Ćwiczenie „wesoły dźwig
Usiądźcie razem przy stole. Postaw przed dzieckiem talerzyk, na którym rozsypiesz kilka małych cukierków (lub kulek zbożowych). Zadaniem dziecka będzie chwytanie ich ustami i przenoszenie do twojej dłoni. Usta dziecka będą dźwigiem, a twoja dłoń budowlą.

  • A następna zabawa polega na ilustrowaniu podczas mówienia tekstu wierszyka odpowiednimi elementami rysunku. Kolejność rysowanych elementów powinna być zgodna z wypowiadanym tekstem.

Proszę też zwracajcie uwagę na „ twardą” wymowę głoski [s] i sklejanie ząbków przy jej wymowie, żeby żaden wysunięty język mnie NIE przestraszył  !!!

„Kotki”

Oto domek niski. Stoją pod nim miski.
Kotki mleko piją, potem miski myją.

  • Na koniec troszeczkę ruchu :

Ćwiczenia ruchowe połączone z naśladowaniem głosów zwierząt:

  • Bocian (kle, kle) – dziecko stoi na jednej nodze.
  • Żaba (kum, kum) – skacze w przysiadzie.
  • Ptaki (fi u – fi u ) – bieg i „machanie skrzydełkami”.
  • Kukułka (ku – ku) – przysiad.
  • Mucha (bzz…) – bieg na czworakach.

Zapamiętajcie jakie zwierzątko jest połączone z jakim ruchem!

                                            

  • Na początek  gimnastyka buzi:

Ćwiczenie „buziaczki – śmieszaczki”
Usiądźcie wygodnie naprzeciwko siebie i poprzesyłajcie sobie buziaczki (ściągajcie wargi w dzióbek) i uśmiechy (rozciągajcie wargi w szerokim uśmiechu). Powtórzcie tę zabawę kilka razy. Na pewno wprawi was w dobry nastój.

Ćwiczenie „wesoły dźwig
Usiądźcie razem przy stole. Postaw przed dzieckiem talerzyk, na którym rozsypiesz kilka małych cukierków (lub kulek zbożowych). Zadaniem dziecka będzie chwytanie ich ustami i przenoszenie do twojej dłoni. Usta dziecka będą dźwigiem, a twoja dłoń budowlą.

  • A następna zabawa polega na ilustrowaniu podczas mówienia tekstu wierszyka odpowiednimi elementami rysunku. Kolejność rysowanych elementów powinna być zgodna z wypowiadanym tekstem.

Proszę też zwracajcie uwagę na „ twardą” wymowę głoski [s] i sklejanie ząbków przy jej wymowie, żeby żaden wysunięty język mnie NIE przestraszył  !!!

„Kotki”

Oto domek niski. Stoją pod nim miski.
Kotki mleko piją, potem miski myją.

  • Na koniec troszeczkę ruchu :

Ćwiczenia ruchowe połączone z naśladowaniem głosów zwierząt:

  • Bocian (kle, kle) – dziecko stoi na jednej nodze.
  • Żaba (kum, kum) – skacze w przysiadzie.
  • Ptaki (fi u – fi u ) – bieg i „machanie skrzydełkami”.
  • Kukułka (ku – ku) – przysiad.
  • Mucha (bzz…) – bieg na czworakach.

Zapamiętajcie jakie zwierzątko jest połączone z jakim ruchem!

Dziś kolejne zabawy językowe !

  • Na początek wiosenna gimnastyka buzi języka
  • A teraz zabawa na piątkę poszerzająca słownictwo:

Wymień 5:
– rzeczy, które są zielone;
– kwiatów, które kwitną wiosną;
– rzeczy, które kojarzą się z przedszkolem;
– rzeczy, które są wesołe;
– rzeczy, które są słodkie;
– potraw z jajek;
– oznak wiosny;
– kolorów na jakie można pomalować tęcze

  • I na koniec powtarzamy wierszyk z głoską (cz). Przypominam, że przy wymowie  głoski (cz) język jest uniesiony za górne ząbki.

Na pewno sobie poradzisz !  Może  nauczysz się go na pamięć?

MAŁA  CZAPLA  MRUCZY  MAMIE,

CHYBA  UMIEM  RYMOWANIE:

ACZA – KACZA

OCZO – UROCZO

ECZE – MECZE

UCZU – KLUCZU

YCZY – BYCZY

ĘCZĘ – MĘCZĘ

ĄCZĄ – ŁĄCZĄ

JEDEN, DWA, TRZY,

I RYMUJ TY!    (źródło: przedszkole.nogard.pl


Temat: Utrwalanie głoski „r” w wyrazach, wyrażeniach i zdaniach

Cele:

Cele ogólne:
  • utrwalenie głoski „r” w wyrazach, wyrażeniach i zdaniach;
  • usprawnianie motoryki narządów artykulacyjnych;
  • rozwijanie percepcji słuchowej;
  • usprawnienie pamięci i koordynacji wzrokowo-ruchowo-słuchowej;
  • poszerzenie słownika biernego i czynnego.
Cele szczegółowe:
  • usprawnianie aparatu mowy i prawidłowego oddychania (wdech nosem, wydech ustami);
  • doskonalenie percepcji wzrokowo-ruchowo-słuchowej;
  • utrwalanie prawidłowej wymowy głoski „r”w wyrazach;
  • doskonalenie percepcji słuchowej (określanie miejsca głoski „r” w wyrazach: na początku, w środki, na końcu);
  • utrwalanie głoski „r” w wyrażeniach;
  • usprawnianie techniki czytania (w trakcie wykonywania ćwiczeń).

Metody:

  • ćwiczeń ortofonicznych;
  • oglądowa;
  • słowna;
  • ćwiczeń praktycznych;
  • aktywizująca.

Forma pracy:

indywidualna.

Czas trwania zajęć:

60 min.

Zastosowane środki dydaktyczne:

bańki mydlane, paski papieru z zagadkami, lustro, karty pracy, książeczki „kontrastowe”.

Przebieg zajęć

I. Zajęcia wprowadzające

1. Ćwiczenia oddechowe:

  • „Wąchanie zapachu pieczonego ciasta” – wciąganie powietrza i zatrzymywanie;
  • „Dmuchanie baniek mydlanych”;
  • „Chłodzenie gorącego ciastka na talerzu”;
  • „Sprawdzanie ciasta w piekarniku” – głęboki wdech, przy skłonie wydech, przy prostowaniu wydech;
  • „Sprzątanie po robieniu ciasta” – zdmuchiwanie mąki (drobnych papierków) z blatu długo i równomiernie oraz szybko.

2. Ćwiczenia artykulacyjne:

a) konik – parskamy, źrebak – kląskamy, cukierek – mlaskamy, ryba – robimy okrągłe usta;

b) filiżanka – dmuchamy zimnym strumieniem, baloniki – wypuszczamy powietrze, lew – ziewamy, ręce – chuchamy;

c) ćwiczenie języka – „Języczek wędrowniczek”:

Język wybrał się na wycieczkę do lasu. Postanowił, że trochę pobiega (kląskanie). Kiedy przybiegł do lasu rozejrzał się dookoła (oblizywanie językiem górnej i dolnej wargi). Zauważył, że w lesie są bardzo gęste krzewy i pomyślał, że wspaniałą zabawą byłoby przedrzeć się przez nie (przeciskanie języka przez zaciśnięte zęby górne i dolne). Na drzewie zauważył piękne szyszki i chciał koniecznie je zdobyć, zaczął bardzo wysoko skakać, aby dosięgnąć szyszki (dotykanie językiem górnych zębów). Kiedy udało mu się zerwać kilka szyszek, uśmiechnął się szeroko (uśmiechamy się) i poukładał wszystkie na ziemi (dotykamy kolejno dolnych zębów) i postanowił, że jutro wróci tu i sprawdzi, czy nikt ich nie zabrał. W tym czasie zrobiło się już ciemno i Języczek postanowił wrócić do domu. Rozejrzał się w prawo i w lewo, spojrzał w górę i w dół (przesuwanie języka z jednego końca ust do drugiego, potem sięganie nim nosa i brody) i truchtem pobiegł do domu (kląskanie).

3. Powtarzanie sylab i logatomów. Dziecko powtarza kolejne połączenia „r” z samogłoskami: ra, ro, re, ru, ry,
ara, oro, ere,uru, yry,
ar, or, er, ur, yr.

II. Zajęcia zasadnicze

1. Utrwalanie „r” w wyrazach:

a) powtarzanie wyrazów i określanie położenia „r” w wyrazach (nagłos, śródgłos, wygłos):

  • nagłos: róża, radio, ramka, ryba
  • śródgłos: aparat, żyrafa, piorun, firanka
  • wygłos: tor, ster, ser, por

b) rozwiązywanie zagadek – dziecko wybiera pasek papieru z zagadką, podaje jej rozwiązanie i określa położenie „r” w odgadniętych wyrazach:

  • Mieszka w rzece albo w stawie i szczypcami tnie jak krawiec. (rak)
  • Mama je w sklepie kupuje, a ty je potem w cieście znajdujesz. (rodzynki)
  • Domowy ptak, co jajka znosi. Ma mały grzebyk, często pstre pióra. To jest na pewno… (kura)
  • Latem w ogrodzie wyrósł zielony. A zimą w beczce leży kiszony. (ogórek)
  • Co to za zwierzę, może zgadniecie, ma torbę, w której nosi swe dzieci? (kangur)
  • Czerwony kapelusz w białe kropeczki, omijają go nawet małe wiewióreczki. (muchomor)

2. Utrwalanie „r” w wyrażeniach i zdaniach:

a) uzupełnianie zdań brakującymi wyrażeniami. Dziecko czyta zdania, a następnie dobiera brakujące wyrażenia;

O jakie wyrażenie chodzi?

W zeszłym roku zepsuł się ………………………………………………………………………………………

Gdy jest zimno zakładam ……………………………………………………………………………………….

Mam w domu ……………………………………………………………………………………….

Widziałem nieraz dużo ……………………………………………………………………………………….

Renata dostała bukiet ……………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………..dają pyszne mleko.

Wyrażenia do wyboru: czerwonych raków, różowe rękawiczki, stary telewizor, kolorowe kredki, czerwonych róż, zdrowe krowy, szarego królika oraz kolorowe rybki.

b) utrwalanie „r” w zdaniach – odczytanie przez dziecko wierszyka logopedycznego:

Rak i rekin, ryba, ryk

nie ma głoski wilk i byk

Głoska siedzi w okularach,

jest w rodzinie i talarach.

Ser i torba, seler, ryż

nie ma głoski kot i mysz.

Burak, rower i drabina,

niech już głoskę wypowiedzą!

A te dzieci, które wiedzą,

jeszcze rymu odrobina.

III. Zajęcia końcowe

1. Karty pracy – podsumowanie zajęć.

2. Zadanie pracy domowej.

3. Podziękowanie za współpracę i pożegnanie.

Bibliografia:
  1. Ćwiczenie języka – „Języczek wędrowniczek”: http://www.spgostomia.pl/
  2. Rozwiązywanie zagadek: http://zagadkidladzieci.net
  3. utrwalanie „r” w zdaniach – odczytanie przez dziecko wierszyka logopedycznego: http://www.przedszkolefregata.pl/
  4. Grażyna Krzysztoszek, Małgorzata Piszczek, MATERIAŁ WYRAZOWO-OBRAZKOWY DO UTRWALANIA POPRAWNEJ WYMOWY GŁOSEK l, r, Wydawnictwo Impuls

Autor: Barbara Wiktorska (źródło: szkoła – podstawowa.edu.pl)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.