Simon Baron-Cohen wraz ze współpracownikami z Cambridge wyodrębnił styl przetwarzania informacji, który nazwał systematyzowaniem (systemizing) i który podlega na intuicyjnym rozumieniu sposobu działania urządzeń mechanicznych oraz na przedkładaniu informacji o świecie fizycznym nad informacje o zjawiskach psychologicznych.

Baron-Cohen zajmuje się zatem pewnym stylem poznawczym powiązanym z określoną treścią informacyjną. Zarówno styl, jak i treść pasują nie tylko do osób z autyzmem, ale także do wielu normalnie funkcjonujących osób, w tym na pewno do maniaków komputerowych. Mogą oni systematyzować np. informacje dotyczące kamer cyfrowych, ich szczegółów technicznych oraz cen.

Na drugim biegunie Baron-Cohen stawia empatyzowanie (empathizing), które polega na przypisywaniu stanów umysłowych i jest tym samym co mentalizowanie. Używając zadań eksperymentalnych odnoszących się do obu tych zdolności, Baron-Cohen ustalił, zgodnie z oczekiwaniami, że osoby z autyzmem odznaczają się znakomitym systematyzowaniem i słabym empatyzowaniem. Te dwa style poznawcze odpowiadają tradycyjnie pojmowanym różnicom między mężczyznami i kobietami, a także między naukami ścisłymi i humanistycznymi. W rzeczy samej, Baron-Cohen stwierdził przewagę liczebną ojców osób z ASD (Spektrum autyzmu= zespół Aspergera, autyzm) wśród inżynierów, informatyków i naukowców. Obecnie zajmuje się poszukiwaniami biologicznych wyznaczników tego stylu (Baron-Cohen, 2002).

Czy między słabą koherencją centralną, fragmentarycznym stylem przetwarzania informacji i systematyzowaniem zachodzi jakakolwiek sprzeczność?

Termin systematyzowanie implikuje, że chodzi o styl przetwarzania jakichś struktur. Jednak systematyzowanie nie jest bynajmniej sprzeczne ze słabą koherencją centralną: osoby systemizujące zwykle łączą informacje w samoograniczające się struktury taksonomiczne, niepowiązane z innymi. Przykładem takiej samoograniczającej się i niezależnej od innych struktur jest ta, którą sawanci zainteresowani kalendarzem budują kawałek po kawałku, zaczynając od pojedynczych dni i powiększając o kolejne tygodnie, miesiące i lata. Małe jednostki informacji mogą się rozrosnąć do całych systemów; w samoreplikujących się strukturach pojedynczy zalążek może się przerodzić w obszerny i piękny wzór, jak w przypadku kryształów. Właśnie w ten sposób automatycznie tworzą się spójne systemy podlegające regułom.

Fascynujacy przypadek Elly Park ilustruje współistnienie słabej koherencji centralnej i silnej koherencji lokalnej (Park, Youderian, 1974). Elly zwracała znaczną uwagę na cienie, ponieważ dla niej były ważne i sensowne, miały też wpływ na jej nastrój. Gdy Elly znalazła się w innej strefie czasowej, była zaniepokojona faktem, że o godzinie 18:00 jej cień znajduje się w innym miejscu zamieszkania. Nie mogła się uspokoić, dopóki matka nie wytłumaczyła jej, że godzina szósta na jej zegarku oznacza piątą w nowym miejscu. Przykład ten pokazuje, że schemat, który u Elly wiązał cienie z porą dnia, rządził się jakąś regułą i był spójny. Nieoczekiwane rozbieżności naprawdę miały dla Elly znaczenie. Był to jednak schemat wąski i niepowiązany z innymi. Na przykład długość cieni innych ludzi nie była już częścią schematu i w ogóle jej nie obchodziła. Schemat nie tylko miał ograniczony zakres, ale był też trudno uchwytny dla innych. Elly nie potrafiła dostrzec, że jej schemat jest w gruncie rzeczy niewielkim fragmentem szerszego układu rzeczywistych czynników oraz że wymaga poszerzenia i modyfikacji. Zrozumienie tego wymagałoby silnej koherencji centralnej obejmującej bardzo wiele informacji (Frith, 2013).

źródło: U. Frith, Autyzm Wyjaśnienie tajemnicy, GWP, Sopot 2013

fot. Cameron Venti / unsplash.com

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.