Strategia wydawania skutecznych poleceń (instrukcji) to efektywna metoda zwiększania dostosowania się dzieci do obowiązujących reguł redukowania problematycznych zachowań w grupie.

Opiekunowie często nieintencjonalnie formułują niejasne polecenia lub polecenia składające się z kilku elementów, co sprawia, że są one trudne do zrozumienia i realizacji przez dzieci. Polecenia niejasne i składające się z wielu (więcej niż dwóch) kroków sa nadmiernie trudne do realizacji dla dzieci z zaburzeniami neurokognitywnymi, takimi jak ADHD, trudnościami w uczeniu się oraz zaburzeniami mowy receptywnej i ekspresyjnej. Proponowana strategia stanowi systematyczne podejście do wydawania jasnych (konkretnych) poleceń odnośnie do zachowań dzieci (zaburzonych i bez zaburzeń), pomagających im efektywnie uczestniczyć w procesach grupowych.

Strategia wydawania skutecznych poleceń

  1. Wymień imię dziecka i zawieś na chwilę (2-3 sekundy) głos.
  2. W delikatny sposób usuń z pola uwagi dziecka potencjalne dystraktory (np. odwróć uwagę dziecka od rówieśnika, z którym wchodzi w interakcję).
  3. Zachęć dziecko do spojrzenia na dorosłego przez pozytywny, ciepły ton głosu oraz miły wyraz twarzy (np. [imię dziecka], chciałbym teraz spojrzeć ci w oczy]. Polecenia powinny być wyrażone w konkretny sposób, odnoszący się do zachowań. Warto podkreślić, że zwroty takie, jak słuchaj, szanuj innych oraz zachowuj się grzecznie nie spełniają tego warunku.
  4. Wydaj dziecku polecenie składające się z jednego lub dwóch elementów, a w zdaniu zawrzyj (na końcu lub w jego środku) słowo teraz. Na przykład: Aniu [zawieszenie głosu], proszę odłóż zabawkę i podejdź do mnie teraz; Krzysiu [zawieszenie głosu], proszę oddaj mi teraz kartę wejściową do łazienki i dołącz do grupy. Polecenia nie powinny być formułowane w sposób sugerujący, że prosisz dziecko o przysługę. Pytanie Czy mógłbyś mi pomóc? to prośba o przysługę, natomiast Proszę, podaj mi teraz te kartki jest poleceniem.
  5. Udziel dziecku konkretnej pochwały za stosowanie się do polecenia. Na przykład: Aniu [zawieszenie głosu], bardzo dobrze, że odłożyłaś zabawkę i podeszłaś do mnie; Krzysiu [zawieszenie głosu], bardzo ładnie, że oddałeś kartę wejściową do łazienki i dołączyłeś do grupy; Jasiu [zawieszenie głosu], podoba mi się, że pozbierałeś kredki.
  6. Jeśli dziecko nie wykonuje wydawanego mu polecenia, poczekaj 15 sekund, a następnie powtórz polecenie. 15 – sekundowa przerwa ma istotne znaczenie dla zwiększenia szans dziecka na wykonanie polecenia, a także redukuje frustrację zarówno dorosłego, jak i dziecka. Zbyt szybko powtórzone polecenie może wywołać złość i opór. Należy także pamiętać, że niektóre dzieci potrzebują więcej czasu, aby przetworzyć mowę, a w szczególności polecenia werbalne.
  7. Po powtórzeniu polecenia, nie oddalaj się od dziecka. Ważne jest, żeby pozostać w „strefie” dziecka (tj. 1-1,5 metra) i monitorować wykonanie polecenia. Ważne jest, aby zwracać się do dziecka z poleceniami werbalnymi i chwalić je będąc w bezpośredniej jego bliskości, a nie na drugim końcu sali. Dorosły powinien pozostać w odległości 1-1,5 metra od dziecka.

Nie należy zapominać, że nie ma takiego dziecka, które wykonałoby wszystkie polecenia. Trzeba zatem wybrać polecenia najbardziej istotne dla przebiegu pracy grupowej i starać się monitorować ich realizację na każdym etapie (Reddy, 2015).

źródło: L. A. Reddy, Rozwijanie umiejętności społecznych…, PWN, Warszawa 2015