System żetonowy doczekała się wielu skrajnych opnii jednak w praktyce okazuje się niezawodny…

Wielu rodziców i nauczycieli odkrywa, że wykorzystanie żetonów to skuteczna technika promowania właściwych zachowań i zmniejszania częstotliwości negatywnych.

Jak wprowadzić system żetonowy:

  • Określ konkretne zachowanie, nad którym chcesz pracować, i opisz właściwy sposób postępowania za pomocą słów, obrazków lub odegranej sceny. Sprawdź, czy zrozumiało. Jeśli dziecko nie będzie stuprocentowo pewne, co ma robić, nie uzna systemu za wartościowy.
  • Wybierz podręczny żeton, który jest trwały i łatwy do użytku. Popularne żetony to naklejki, monety, kropki, kulki.
  • Zdecyduj jak przedstawić postęp dziecka w formie graficznej. Stabilna odpowiednio duża tablica z rzepami, do której dziecko będzie mogło przyczepiać zdobyte żetony, zadziała motywująco. Możesz także wypróbować inny sposób prezentacji postępu: monety wrzucać do kubka, słoika lub worka, naklejki wklejać do szablonów, a kuleczki umieszczać w przezroczystych pudełkach itp. Zamiast tablicy można wykorzystać kartę dziurkowaną lub planszę magnetyczną, gdzie żetonami mogą być części od układanek typu magnetix lub magnesy z lodówki – drzwi lodówki mogą służyć wtedy jako tablica. Taki wykres postępu musi być przez cały czas dostępny dla dziecka, które uczy się danego zachowania. Jest on graficzną reprezentacją tego, jak dużo już osiągnęło i ile jeszcze musi zrobić aby otrzymać nagrodę. Pomocne jest także umieszczenie w pobliżu obrazka przedstawiającego wzmocnienie.
  • Określ kryteria i zasady właściwego wykonania zadania i upewnij się, że dziecko rozumie, czego od niego oczekujesz. Przedstaw mu reguły jasno i konkretnie, a w razie potrzeby zaprezentuj odpowiednie zachowanie.
  • Przygotuj otoczenie tak, by sprzyjało sukcesom dziecka.
  • Wybierz nagrody, które dziecko bardzo chce otrzymać lub które je zmotywują. Jeśli to możliwe, włącz do systemu możliwość wyboru. W najprostszej wersji dziecko może codziennie wybierać nagrodę z koszyka. Bardziej skomplikowany system obejmujący np., stworzenie klasowego sklepiku, może wymagać od dziecka zdobycia określonej liczby żetonów w zależności od nagrody wybranej z menu. 20 minut przy komputerze może kosztować 20 żetonów; wycieczka na lody – 50 żetonów; ciekawy film – 100 żetonów.
  • Fotografia-wzmocnienie. Potnij na części zdjęcie najbardziej pożądanej przez dziecko nagrody możliwej do otrzymania za żetony, np. fotografię komputera, jeśli uwielbia grać lub gry. Fragmenty zdjęcia posłużą jako żetony.
  • Do żetonów dodawaj pochwałę słowną. Zdanie: „Wspaniale czekałeś na swoją kolej” przypomina dziecku o zachowaniu, nad którym pracuje, a czasem pochwała w obecności innych może stać się największą nagrodą – jak i wspólna partyjka w ulubioną grę dziecka (Notbohm, Zysk, 2016).

źródło: E. Notbohm, V. Zysk, 1001 PORAD DLA RODZICÓW I TERAPEUTÓW…, WUJ, Kraków 2016