Harmonogram wzrokowy to jeden ze sposobów redukowania nieprzewidywalności związanej z sytuacją przejścia/zmiany, polegający na informowaniu o nadchodzących sekwencjach zdarzeń.

Harmonogramy te mogą zawierać obrazki, aby pomóc danej osobie w zrozumieniu, co wydarzy się w następnej kolejności. Można w nich też zaznaczyć wzmocnienia, tak by osoby wiedziały, że natychmiast po ukończeniu jakiejś czynności wywołującej lęk będą mogły zająć się tym, co lubią. Na przykład u Maksa, chłopca z zespołem łamliwego chromosomu X, pojawiał się lęk wtedy, gdy matka prosiła go o pomoc w załatwieniu pewnych spraw poza domem, a zwłaszcza w chwilach przejścia od jednej sprawy do drugiej. W związku z tym stworzyliśmy obrazki przedstawiające miejsca, w których Maks najczęściej musiał towarzyszyć matce w załatwianiu spraw (np. sklep spożywczy, bank, pralnia chemiczna, poczta). Aby zapewnić przewidywalność chwil przejścia u Maksa, zbudowaliśmy z tych obrazków wzrokowy harmonogram miejsc, które chłopiec miał odwiedzić. Przed wejściem do samochodu pokazywano mu przenośną tablicę z obrazkami i słowami przedstawiającymi te wszystkie docelowe miejsca, a na końcu harmonogramu – obrazki-kotwice z wizerunkiem jego domu. Matka Maksa przypominała mu, dokąd jadą, pokazując harmonogram wzrokowy, kiedy wsiadali do samochodu na podjeździe, kiedy ponownie wsiadali do samochodu po załatwieniu pierwszej sprawy, kiedy znów do niego wsiadali po załatwieniu drugiej sprawy i odwoływania się do harmonogramu zawsze wtedy, gdy Maks pytał, dokąd jadą. Za każdym razem, gdy sprawa została załatwiona, matka prosiła syna, żeby odczepił przymocowany do harmonogramu za pomocą rzepu odpowiadający tej sprawie obrazek (dr L. J. Moskowitz i A. B. Ritter, 2018).

źródło: S. M. Edelson, J. B. Johnson, Zachowania autoagresywne w autyzmie…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2018