Ból w obrębie twarzoczaszki może być niezmiernie trudny do zdiagnozowania, u osób, u których występują niepełnosprawności rozwojowe, nietypowe interakcje społeczne i upośledzenie komunikacji, a u osób ze spektrum autyzmu może być związany z podstawowymi objawami, w tym samookaleczaniami i agresją, lub prowadzić do ich nasilenia (Zeidan-Chulia i in.,2011).

Taki ból może być odczuwany w okolicy ust, całej twarzy, nosa, uszu, oczu, głowy lub szyi. Współczynnik jego występowania w ogólnej populacji szacuje się na 17,5-26%. W podgrupie przypadków ból ten może mieć charakter przewlekły.

Wśród czynników etiologicznych mających wpływ na powstawanie bólu w obrębie twarzoczaszki wymienia się zaburzenia stawów skroniowo-żuchwowych, zapalenie dziąseł, zatrzymane zęby mądrości, wady zgryzu, ropienie zębów i, najczęściej, próchnicę.

Badania wykazały wyższy wskaźnik próchnicy u osób z ASD w porównaniu z osobami nieautystycznymi i osobami ze schizofrenią.

Badania bólu twarzoczaszki mogą być dużym wyzwaniem u pacjentów z niepełnosprawnościami rozwojowymi. W sytuacji, gdy jego etiologia jest nieznana, często nazywa się go psychogennym. W wielu przypadkach ból twarzoczaszki pozostaje niezdiagnozowany i określany jest wówczas jako idiopatyczny.

Inwazyjny charakter higieny i leczenia jamy ustnej u pacjentów ze spektrum autyzmu może wywołać zachowania problemowe, w tym samookaleczenia, uderzanie głową, zachowania agresywne lub napady złości (Friedlander i in., 2003).

Higienę jamy ustnej u osób autystycznych komplikuje fakt, że u wielu z nich występują szkodliwe nawyki, takie jak dłubanie w dziąsłach, gryzienie ust, żucie niejadalnych przedmiotów i bruksizm.

Bruksizm

Bruksizm (z gr. βρυγμός, zgrzytać zębami) – patologiczne tarcie zębami żuchwy o zęby szczęki,występujące przeważnie w nocy, zaliczane do parasomnii.

Częstość bruksizmu wśród dorosłej populacji wynosi 8–10%. Pacjenci mogą być nieświadomi istnienia dolegliwości.

Choroba ta należy do grupy zaburzeń układu ruchowego narządu żucia. Doprowadza do rozchwiania zębów w szczękach i żuchwie , starcia koron zębowych, pękania szkliwa, zmian – początkowo zapalnych, a następnie zwyrodnieniowych – w stawach skroniowo – żuchwowych, prowadzących do ograniczenia ruchów w tych stawach. Bruksizm może powodować przewlekły ból głowy. Zgrzytanie zębami stanowi ponadto problem społeczny, gdyż niekiedy utrudnia sen partnerowi śpiącemu w tym samym łóżku (wikipedia.pl)

Ponadto wielu pacjentów z ASD charakteryzuje się wysoką wrażliwością na bodźce sensoryczne (w tym na dźwięk, dotyk, światło), co jeszcze bardziej utrudnia zadbanie o ich codzienną higienę i opiekę dentystyczną.

Pomimo coraz większej świadomości lekarzy i dentystów ból okolicy twarzoczaszki może łatwo wymknąć się trafnej diagnozie i pozostać „cichą chorobą”, zamaskowaną przez to, że wielu pacjentów z ASD nie potrafi przekazać informacji o odczuwanym bólu i dyskomforcie ani też zlokalizować objawów.

Dlatego ważne jest, by członkowie rodziny i pracownicy opieki zdrowotnej brali pod uwagę ból okolicy twarzoczaszki jako możliwą przyczynę nowych lub trwających zachowań problemowych (w tym agresywnych i autoagresywnych) w populacji osób ze spektrum autyzmu oraz zburzeń pokrewnych/innych zaburzeń rozwojowych (dr n. med. Mary Coleman, Fundation for Autism Research, Sarasota, Floryda, 2018).

źródło: S. M. Edelson, J. B. Johnson, Zachowania autoagresywne w autyzmie…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2018