Pierwotnie stworzona przez Wolpe’a (1958) koncepcja lęku składała się z trzech komponentów:

  1. subiektywny stan psychiczny, o którym można wnioskować na podstawie werbalnych raportów doświadczalnych poziomów lęku;
  2. behawioralne unikanie wywołujących lęk bodźców lub sytuacji i
  3. pobudzanie autonomicznego układu nerwowego.

Choć nadal lęk uważa się za konstrukt obejmujący komponenty poznawcze, behawioralne i fizjologiczne (Barlow, 2002), to jednak poszerzony on został również o komponenty afektywne (Davis i Ollendick, 2005). Mówiąc dokładniej, lęk obejmuje stany afektywne lub „emocjonalne” (np. subiektywnie odczuwalny strach i doświadczanie paniki), procesy poznawcze (np. przekonania, myśli i wyobrażenia, takie jak obawa człowieka, że zostanie zraniony), zachowania (np. fizyczna ucieczka albo unikanie sytuacji – wybieganie z pokoju, lamentowanie, płakanie lub chodzenie w kółko [ang. pacing]) oraz związane z nimi pobudzenie fizjologiczne (np. przyspieszony rytm serca, pocenie się dłoni czy zwiększenie napięcia mięśniowego) (Barlow, 2000). Dla celów tego zagadnienia połączymy myśli i uczucia, ponieważ stanowią one subiektywne, wewnętrzne składniki, niełatwe do zmierzenia przez zewnętrznego obserwatora. Stąd też stosowana tu definicja lęku obejmuje 3 komponenty: poznawczy/afektywny (tj. subiektywny), behawioralny i fizjologiczny.

Niedawne badania dowiodły, że lęk, jako specyficzna forma dystresu emocjonalnego, występuje częściej u osób z ASD (spektrum autyzmu) i DD (inne zaburzenia rozwojowe) niż w ogólnej populacji. I tak około 40% młodzieży z ASD spełnia kryteria co najmniej jednego zaburzenia lękowego, natomiast aż u 80% dzieci z ASD występują kliniczne istotne objawy lęku. Ponadto dzieci ze spektrum autyzmu, u których występuje także lęk, przejawiają więcej poważnych objawów ASD, w tym większe upośledzenie funkcjonowania społecznego. Większą liczbę ograniczonych i powtarzających się zachowań oraz więcej zainteresowań perseweracyjnych, niż dzieci z ASD, u których lęk nie występuje (Bellini, 2004; Rudy, Lewin i Stoch, 2013). Osoby z DD doświadczają niższych wskaźników lęku niż osoby z ASD, o czym świadczą próby międzynarodowe, pokazujące, że u 9-27% osób z DD występują współistniejące zaburzenia lękowe (Davis, Saeed i Antonacci, 2008). Niemniej jednak wskaźniki chorobowości lęku u osób zarówno z ASD, jak i z DD prawdopodobnie są zaniżone ze względu na trudność oszacowania lęku w tych populacjach (Edelson, Johnson, 2018).

źródło: S. M. Edelson, J. B. Johnson, Zachowania Autoagresywne w autyzmie…, Harmonia Universalis, Gdańsk 2018