Niepełnosprawność intelektualna (zaburzenie rozwoju intelektualnego) jest zaburzeniem rozpoczynającym się w  okresie rozwoju i  obejmuje deficyty zarówno w  zakresie funkcjonowania intelektualnego, jak i adaptacyjnego w obszarach dotyczących rozumienia pojęć, funkcjonowania społecznego oraz w dziedzinach praktycznych. Spełnione muszą być trzy następujące kryteria:

A. Obecność deficytów w  funkcjonowaniu intelektualnym, takich jak wnioskowanie, rozwiązywanie problemów, planowanie, myślenie abstrakcyjne, ocenianie, uczenie się oraz uczenie się na podstawie doświadczenia, musi zostać potwierdzona zarówno przez ocenę kliniczną, jak i dostosowany do pacjenta, standaryzowany test inteligencji.

B. Występowanie deficytów w przystosowywaniu się, powodujących niepowodzenia w  realizacji standardów rozwojowych i  społeczno-kulturowych, co uniemożliwia zachowywanie niezależności i  odpowiedzialności. Bez odpowiedniego wsparcia deficyty przystosowawcze ograniczają funkcjonowanie w jednej lub wielu spośród codziennych czynności, takich jak porozumiewanie się, uczestniczenie w życiu społecznym, samodzielne życie, w różnorodnych środowiskach, takich jak dom, szkoła, praca lub grupa społeczna.

C. Początek deficytów intelektualnych i przystosowawczych w okresie rozwojowym. Uwaga: Pojęcie niepełnosprawności intelektualnej odpowiada rozpoznaniu zaburzeń rozwoju intelektualnego w ICD-11. Choć termin niepełnosprawność intelektualna jest używany w  niniejszym podręczniku, w  tytule zamieszczono obie nazwy, by rozwiać wątpliwości pojawiające się w  zestawieniu z  innymi systemami klasyfikacyjnymi. Ponadto prawo federalne w  Stanach Zjednoczonych (Prawo Publiczne  111-256, Rosa’s Law) nakazuje zmianę określenia opóźnienie umysłowe na niepełnosprawność intelektualna i obecnie czasopisma naukowe stosują wyłącznie to pojęcie. Z tego też powodu pojęcie niepełnosprawności intelektualnej jest uniwersalne dla języka medycyny, edukacji i innych sfer, a także w obszarze działań społecznych i prawnych. Należy uwzględnić aktualne uszczegółowienie ciężkości: 317 (F70) lekka 318.0 (F71) umiarkowana 318.1 (F72) znaczna 318.2 (F73) głęboka Uszczegółowienia

Ocena poziomu ciężkości opiera się na analizie funkcjonowania przystosowawczego, a nie na wartości IQ, ponieważ na podstawie oceny funkcjonowania przystosowawczego określa się poziom wymaganego wsparcia. Poza tym, w przedziale niższych wartości IQ pomiary wartości ilorazu są mniej wiarygodne. Cechy diagnostyczne Zasadniczymi cechami niepełnosprawności intelektualnej (zaburzenia rozwoju intelektualnego) są deficyty ogólnych sprawności intelektualnych (kryterium A) oraz upośledzenie funkcji przystosowawczych w zakresie codziennych czynności, gdy się porówna z grupą rówieśniczą dobraną pod względem wieku, płci i czynników społeczno-kulturowych (kryterium B). Początek przypada na okres rozwojowy (kryterium C).

Rozpoznanie niepełnosprawności intelektualnej opiera się na ocenie klinicznej oraz badaniach inteligencji i funkcji adaptacyjnych standaryzowanymi testami. Kryterium A obejmuje takie funkcje intelektualne, jak myślenie logiczne, rozwiązywanie problemów, planowanie, myślenie abstrakcyjne, ocenianie, uczenie się w toku nauczania i na podstawie doświadczenia oraz myślenie praktyczne. Do kluczowych elementów należą rozumienie słów, pamięć operacyjna, rozumowanie percepcyjne, rozumowanie ilościowe, myśli abstrakcyjne i poznawcza efektywność. Funkcjonowanie intelektualne mierzy się za pomocą indywidualnie stosowanych testów na inteligencję, które muszą być psychometrycznie rzetelne i wiarygodne, wszechstronne i dostosowane kulturowo.

źródło: Klasyfikacja Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM-V